Józef Szajna

Józef Szajna, urodzony 13 marca 1922 w Rzeszowie. Scenograf, reżyser teatralny, autor scenariuszy, teoretyk teatru, malarz, grafik.

W okresie II wojny światowej członek ruchu oporu i więzień obozów koncentracyjnych w Auschwitz i Buchenwaldzie.

Studia na Wydziale Grafiki (dyplom 1952 r.) i na Wydziale Scenografii (dyplom 1953 r.) w krakowskiej ASP. W 1954 roku rozpoczął pracę pedagogiczną w macierzystej uczelni; kontynuował ją do przez następne dziewięć lat. Od roku 1972 był profesorem w ASP w Warszawie, gdzie między innymi kierował podyplomowym Studium Scenografii. W latach 1954-55 współpracował z Teatrem Ziemi Opolskiej (stworzył scenografie m. in.do "Drogi do Czarnolasu" Maliszewskiego, "Ludzi i cieni" Wydrzyńskiego, "Barberyny" Musseta), 1955-63 był scenografem (m. in. "Myszy i ludzie" Steinbecka, "Jakobovsky i pułkownik" Wefla, "Burza", "Wieczór Trzech króli", "Sen nocy letniej" Szekspira, "Oresteja" Ajschylosa, "Dziady" Mickiewicza), a następnie do roku 1966, również dyrektorem, kierownikiem artystycznym i reżyserem Teatru Ludowego w Nowej Hucie (jako rezyser i scenograf jednocześnie zrealizował m. in. "Rewizora" Gogola, "Don Kichota" Cervantersa, "Zamek" Kafki). Współpracował także z krakowskim Starym Teatrem ("Oni. Nowe wyzwolenie" Witkiewicza, "Łaźnia" Majakowskiego, katowickim Teatrem Śląskim, wrocławskim Teatrem Współczesnym ("Bolesław Śmiały" Wyspiańskiego) , warszawskim Teatrem Polskim ("Faust" Goethego), Operą Śląska w Bytomiu ("Don Carlos" Verdiego, "Tosca" Pucciniego, "Dziadek do orzechów" Czajkowskiego) i innymi teatrami w Polsce oraz poza granicami kraju. W sezonie 1971-1972 objął dyrekcję Teatru Klasycznego w Warszawie, który przekształcił w Centrum Sztuki Studio Teatr Galerię (był jego dyrektorem i kierownikie artystycznym do marca 1982) Tu powstały m. in. tak słynne autorskie spektale, jak "Replika IV", "Gulgutiera" (wspólnie z M. Czanerle), " Dante" na kanwie "Boskiej Komedii", "Cervantes", czy "Majakowski").

Członek honorowy Międzynarodowego Stowarzyszenia Artystów Plastyków AIAP/IAA przy UNESCO, doktor honoris causa Uniwersytetu w Oldenburgu i Uniwersytetu Śląskiego. Uczestnik przeszło stu wystaw indywidiualnych i zbiorowych w kraju i zagranicą, w tym m. in. wielkokrotnie w renomowanych galeriach Krakowa i Warszawy i innych miast polskich, ponadto w Budapeszcie, Baden Baden, Pradze, Zurychu, Recklinghausen, Goeteborgu, Monachium, Berlinie, Florecji, Padwie, Rzymie, Belgradzie, Nicei, Sheffield, Wiedniu, Villach, Frankfurcie, Sztokholmie, Caracas, Stambule, Essen , a także w wielu miastach Francji, USA, Meksyku i Izraela.

Prace w zbiorach: m. in. Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie i Wrocławiu, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Okreęgowym w Bydgoszczy, Muzeum Miasta Rzeszowa (gdzie działą również Galeria Autorska Józefa Szajny), Muzeum Miasta Torunia, Muzeum Miasta Lublina, Muzeum w Chełmie, Muzeów Teatralnych w Warszawie i Krakowie, Muzeum Historycznego w Krakowie, Galeria d'Arte Cortina w Mediolanie, Muzeum Sztuki w Recklinghausen, Centrum Sztuki Studio w Warszawie, Accademia d'Italia delle Arti e del Lavoro w Salsomaggiore, Muzeum Miasta w Bochum, Muzeum Sztuki w Goeteborgu,Muzeum im. A. Puszkina w MOskwie, Muzeum Historii Niemiec w Bonn oraz w Zbiorach Prywatnych.

Reprezentował Polskę między innymi na Biennale w Wenecji (1970 i 1990) oraz Biennale w Sao Paulo (1979 i 1989). Imię Józefa Szajny od 1975 roku nosi teatr przy Slavic Cultural Center w Port Jefferson (Stany Zjednoczone).

(na podstawie "TEART")

    W Teatrze Śląskim:
  • F. Durrenmatt "Frank V - opera bankierska". Reżyseria Jerzy Jarocki, scenografia Józef Szajna (1962)
  • S. O'Casey "Szkarłatny proch", reżyseria i scenografia Józef Szajna (1968)
  • E. Bryll "Rzecz listopadowa", reżyseria i scenografia Józef Szajna (1969)
  • W. Wandurski "Śmierć na gruszy",inscenizacja i reżyseria Józef Szajna, scenografia Józef Szajna i Daniel Mróz (1970).