• Powrót
• 06-01-10
  relacja Tomasza Klauzy z próby
• 09-02-10
  (zdjęcia z próby)
• 09-02-10
  relacja ze spotkania
  w ramach Studium Wiedzy
  o Teatrze
• 18-02-10
  relacja z konferencji prasowej
• 23-02-10
  (zdjęcia z próby generalnej)
• 24-02-10
  relacja z sesji "Iwona, księżniczka Czardasza"
• 25-02-10
  relacja z sesji "Aktualność Gombrowicza"
• 24-02-10
  (zdjęcia z próby generalnej)
• 26-02-10
  (zdjęcia z premiery)
• 27-03-10
  Międzynarodowy Dzień Teatru

   

• reżyseria
  Attila Keresztes
• scenografia
  Bianca Imelda Jeremias
• asystent reżysera
  Zbigniew Wróbel
  
• występują
  Iwona
  Agnieszka Radzikowska
  (gościnnie)
  Król Ignacy
  Grzegorz Przybył
  Królowa Małgorzata
  Anna Kadulska
  Książe Filip
  Michał Rolnicki
  Szambelan
  Jerzy Głybin
  Cyryl
  Maciej Wizner
  Iza
  Barbara Lubos
  Cyprian
  Marcin Szaforz
  Inocenty
  Marek Rachoń
  Walenty
  Roman Michalski
  Ciotki
  Ewa Leśniak
  Krystyna Wiśniewska
  Damy Dworu
  Dorota Chaniecka
  Violetta Smolińska
  Jadwiga Wianecka
  Małgorzata Daniłow
  (gościnnie)
  Żebrak
  Zbigniew Wróbel
  ***
  Joanna Wawrzyńska
  Studium Aktorskie

premiera:
26 luty 2010 r.
Duża Scena

Dofinansowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

SPONSORZY PREMIERY

Wywiady Jerzego Granowskiego

Tadeusz Bradecki o najnowszej premierze

Agnieszka Radzikowska o roli Iwony

Attila Keresztes o Iwonie...

Jerzy Głybin o Iwonie...

"Iwona, księżniczka Burgunda" - sztuka wywodząca się ze schematów farsowych, została opublikowana na łamach "Skamandra" w 1938 r. (tę datę podaje prof. Jan Błoński, redaktor naukowy "Dzieł" Gombrowicza, on sam w rozmowach z Dominique de Roux wymienił rok 1935); dwadzieścia lat później ukazała się w wydaniu książkowym. W pomieszczonych w pierwodruku "Uwagach o grze i reżyserii" autor zalecał "jak najsilniej uwydatnić, co następuje: 1. Wszystkie elementy groteski i humoru neutralizujące przykrą osnowę sztuki, nie zatracając jednak trzeźwości i naturalności w psychologii osób i w całej akcji. 2. Nonszalancję i swobodę tekstu. Sztuka nie powinna być grana zanadto na serio. 3. Pełną świadomość osób działających.
Bohaterzy sztuki są ludźmi zupełnie normalnymi, a tylko znajdującymi się w anormalnej sytuacji". Sztuka rozgrywa się na dworze królewskim, przy czym miejsce akcji i postaci potraktowane są dość umownie. Są właściwie pretekstem - choć również znaczącym - do specyficznie Gombrowiczowskiego wykładu z antropologii, psychologii, socjologii. Oczywiście, nie jest to wykład obiektywny, raczej rozpisana na głosy przypowieść, w której autor stara się odsłonić mechanizmy tworzące tożsamość ludzi, a ściślej - przez cały czas ją kwestionujące. Centralnymi postaciami są Król Ignacy, Królowa Małgorzata oraz ich syn, Książę Filip, który zaręcza się z nieapetyczną, niewydarzoną i całkowicie pozbawioną seksapilu Iwoną. Jej nieszczęśliwy wygląd, absolutna bierność i prawie zupełne milczenie prowokują następcę tronu. Nie ma przecież nigdzie takiego prawa, że podobać się mogą tylko ładne, a nawet gdyby było, to czyż on, człowiek wolny, miałby mu ulec jak bezduszny narząd? Królewscy rodzice przyjmują do wiadomości zaręczyny syna, aby nie wywoływać skandalu. Szambelan obiecuje wybadać prawdziwe powody tej ekstrawagancji. Ku zaskoczeniu wszystkich, niezdara w kretonowej sukience w kwiatki zakochuje się w Księciu. Filip czuje się zobowiązany do odwzajemnienia jej uczucia - "jeśli jestem twoim ukochanym, to nie mogę ciebie nie kochać", stwierdza, usilnie próbując się zakochać. Wywołuje to okropne wzburzenie wśród fraucymeru, panowie oddają się niestosownym żarcikom, cały dwór "popada w niezdrowe, szydercze chichoty". Milczenie, nieporadność, nieśmiałość i dzikość Iwony budzą niebezpieczne skojarzenia, przywodzące innym na myśl własne ułomności i niedostatki. Nawet Król przypomina sobie swoje stare grzeszki, a Królowa, opętana ciągotami grafomańskimi, zaczyna dostrzegać jakieś podobieństwo między pokraczną narzeczoną syna a własną, równie niewydarzoną, poezją. Książę zauważa także niedorzeczność całej sytuacji. Zrywa z Iwoną i zaręcza się z damą dworu, Izą. Wie jednak, że Iwona zawsze będzie o nim myślała, więc postanawia położyć temu kres raz na zawsze. Zabić Iwonę usiłują też Król, Królowa i Szambelan, każde na własną rękę. Nie mogą jednak zrobić tego wprost, bez podstaw formalnych i w niezgodzie z konwenansem. Muszą zaaranżować morderstwo przy zachowaniu pozorów majestatu i wszelkich form. Nieświadoma niczego Iwona daje się namówić na porcję karasi w wykwintnym sosie śmietanowym, o smaku błyskotliwym i paradoksalnym. Taki karaś to niby nic, a w gruncie rzeczy... trudna ryba i niebezpieczna.

Attila Keresztes
Ur. 5 VIII 1973 w rumuńskim Sfantu Gheorghe. W latach 1992-96 studiował w Uniwersytecie Babes-Bolyai Cluj na Wydziale Sztuki Teatralnej (w języku węgierskim), od 1996 roku jest tam wykładowcą. Na studiach reżyserował „Chorego z urojenia” Moliera, „Strasznych rodziców” Jeana Cocteau i „Trzy siostry” Antoniego Czechowa. Od 2002 roku związany był z Teatrem Węgierskim w Cluj, gdzie wystawiał sztuki Szekspira („Wesołe kumoszki z Windsoru”, „Zimowa opowieść”, „Romeo i Julia”), Ibsena („Dzika kaczka”), Ruhl („Posprzątane”), Jones („Kamienie w kieszeniach”) i Cooneya („Mayday”). W dorobku ma również trzy spektakle dla dzieci. Jest także aktorem – grał m.in. Nemeczka w „Chłopcach z Placu Broni” Molnara, Jacquesa w „Jak wam się podoba” Szekspira, Alexandra w „Troilusie i Kressydzie”, Francisca w „Burzy”, Waltera w „Operze za trzy grosze” Brechta, Geronta w „Mizantropie” Moliera, Króla Ludwika XIII w „Trzech Muszkieterach” Dumasa, Meszułaha w „Białym ogniu/Czarnym ogniu” (według „Dybuka” An-skiego). Reżyserował również w rodzinnym Sfantu Gheorghe (m.in. „Porwanie Sabinek” Schönthana-Kelléra, wcześniej wystawiane także w Cluj). Od czerwca 2009 jest dyrektorem sekcji węgierskiej w Teatrze Północnym w Satu Mare, gdzie wystawił „Trzy siostry” Czechowa.

Bianca Imelda Jeremias
Scenograf i projektantka kostiumów, stylistka, projektantka graficzna. Ukończyła Akademię Sztuk Pięknych i Projektowania w Cluj-Napoka w 2002 roku z tytułem licencjata projektowania graficznego i w 2004 r. otrzymała tytuł magistra projektowania graficznego na tym samym uniwersytecie. Obecnie jest studentką studiów doktoranckich na wydziale Projektowania Kostiumów a także nauczycielem scenografii i projektowania kostiumów, makijażu scenicznego oraz historii sztuki na Uniwersytecie Babes-Bolyai Cluj-Napoca na Wydziale Teatru i Telewizji. Pracowała zarówno przy przedstawieniach teatralnych, jak i formach operowych oraz baletowych. Zrealizowane tytuły: "Wesołe kumoszki z Windsoru" Szekspira, "Trzy siostry" Czechowa, "Życie w teatrze" Mameta, "Kobieta z przeszłości" .Schimmelppfening, "Rock'n'Roll" Stopparda, "Posprzątane" Ruhl, "Carmen" Bizeta,"Traviata" Verdiego, "Cudowny mandaryn" Bartoka itp. Pracowała dla teatrów i oper w Rumunii, Słowacji i ma Węgrzech. Projektowała również kostiumy do dziecięcych przedstawień (Varro-Presszer "Nad niewyraźną górą", Kozma Maria "Maestro Csillala", Muszty-Dobay "Magiczne niebieskie ciastko" itp.).

Witold Marian Gombrowicz (ur. 4 sierpnia 1904 w Małoszycach pod Opatowem, zm. 25 lipca 1969 w Vence, koło Nicei) – polski powieściopisarz, nowelista i dramaturg.

Urodził się na Sandomierszczyźnie, jako najmłodszy z czworga dzieci Jana i Antoniny (z domu Kotkowska herbu Ostoja), w zamożnej rodzinie ziemiańskiej herbu Kościesza. Po opuszczeniu dworu w Małoszycach w 1911 r. jego rodzina przeniosła się do Warszawy. Po ukończeniu gimnazjum im. św. Stanisława Kostki w Warszawie (1922) studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim (w 1927 r. uzyskał tytuł magistra praw). Przez mniej więcej rok przebywał w Paryżu, niezbyt pilnie przykładając się do studiów w Institut des Hautes Etudes Internationales. Większą rolę w trakcie pobytu we Francji odegrały kontakty z młodzieżą studencką i wyjazd nad Morze Śródziemne.

Po powrocie do kraju rozpoczął aplikację sędziowską, wkrótce ją jednak porzucił. W latach dwudziestych podejmował próby literackie, ale legendarna powieść, w której formie i tematyce miała się manifestować nieoficjalna strona jego natury, została przezeń zniszczona (patrz: Wspomnienia polskie), podobnie jak niepowodzeniem skończyła się próba napisania powieści popularnej wraz z Tadeuszem Kępińskim. Na przełomie lat 20. i 30. zaczęły powstawać opowiadania, które ukazały się następnie drukiem jako Pamiętnik z okresu dojrzewania. Od chwili debiutu książkowego felietony literackie i recenzje Gombrowicza ukazywały się w prasie, głównie w "Kurierze Porannym". Razem z grupą młodych pisarzy i intelektualistów spotykał się w warszawskich kawiarniach "Zodiak" i "Ziemiańska". Rozgłos w kołach literackich zapewniła mu publikacja powieści Ferdydurke.

Tuż przed wybuchem II wojny światowej Gombrowicz uczestniczył w dziewiczym rejsie Chrobrego – polskiego statku pasażerskiego do Ameryki Południowej. W związku z wiadomościami z kraju postanowił przeczekać wojnę w Buenos Aires w Argentynie. W końcu jednak pozostał tam aż do 1963 roku, żyjąc czasem, szczególnie w okresie wojny, na granicy ubóstwa.

Pod koniec lat 40. Gombrowicz próbował uzyskać pozycję w argentyńskich kręgach literackich, publikując artykuły, wygłaszając odczyty w kawiarni Fray Mocho, wreszcie publikując w 1947, dokonany wraz z grupą przyjaciół, przekład Ferdydurke na język hiszpański. Dziś wielu pisarzy argentyńskich uważa ten przekład za znaczące wydarzenie w dziejach literatury argentyńskiej, w tamtych latach nie przyniósł on jednak autorowi większego rozgłosu, podobnie jak wydanie w 1948 / po hiszpańsku dramatu Ślub (El casamiento). Od grudnia 1947 do maja 1955 Gombrowicz pracował jako urzędnik bankowy w Banco Polaco, argentyńskiej filii Banku Pekao SA[1]. W 1950 nawiązał korespondencję z Jerzym Giedroyciem i od 1951 publikował w paryskiej Kulturze, gdzie w 1953 rozpoczął druk fragmentów "Dziennika". W tym samym roku "Kultura" wydała, jako tom 1 Biblioteki "Kultury", jego dramat Ślub oraz powieść Trans-Atlantyk. Ta powieść podjęła w kontrowersyjny sposób zagadnienie tożsamości narodowej na emigracji, przedstawiając jej karykaturalny wizerunek. Po październiku 1956 cztery książki Gombrowicza ukazały się w kraju, a ich autor zyskał duży rozgłos. Po roku 1958 władze nie zezwalały już jednak na druk następnych książek. Gombrowicz zyskał natomiast w latach 60. sławę światową, uwieńczoną licznymi tłumaczeniami dzieł, także kolejnych powieści: Pornografii i Kosmosu, oraz głośnymi realizacjami teatralnymi jego dramatów, szczególnie we Francji, Niemczech i Szwecji. W 1963 r. powrócił do Europy, otrzymawszy stypendium Fundacji Forda na pobyt w Berlinie, co władze komunistyczne w kraju skwitowały prasową kampanią przeciw pisarzowi. W 1964 spędził trzy miesiące w opactwie Royaumont pod Paryżem, gdzie jako sekretarkę zatrudnił Ritę Labrosse – Kanadyjkę z Montrealu studiującą literaturę współczesną. W 1964 r. przeniósł się do Vence koło Nicei na południu Francji, gdzie spędził resztę życia. Tam zażywał owoców sławy, która kulminowała w maju 1967 Międzynarodową Nagrodą Wydawców Prix Formentor. 28 grudnia 1968 r., na pół roku przed śmiercią, ożenił się z Ritą Labrosse.

Wszystkie swoje dzieła literackie pisał po polsku, jednak ze względu na decyzję niepublikowania w kraju, dopóki nie zostanie tam wydana całość "Dziennika", w której opisał machinacje towarzyszące prasowej nagonce z okresu pobytu w Berlinie Zach., był do połowy lat 70. mało znany szerokiej publiczności w swoim ojczystym kraju. Jego dzieła drukował w tym czasie po polsku paryski Instytut Literacki Jerzego Giedroycia. Były one tłumaczone na ponad 30 języków, a jego dramaty były wielokrotnie wystawiane na najważniejszych scenach całego świata przez wybitnych reżyserów (m.in. Jorge Lavelli, Alf Sjoeberg, Ingmar Bergman, w Polsce m.in.: Jerzy Jarocki, Jerzy Grzegorzewski). Wielka zasługę w przybliżeniu twórczości Gombrowicza w kręgach literacko-wydawniczych Europy Zachodniej miał Konstanty Jeleński.

Dopiero po długich negocjacjach z władzami PRL w 1986 r. ukazało się w krakowskim Wydawnictwie Literackim pierwszych 9 tomów dzieł Gombrowicza, uszczuplonych przez cenzurę o 16 wersów wykreślonych z "Dziennika", a dotyczących polityki i systemu władzy w ZSRR. Dzieła te poszerzone zostały w latach 1992–1997 do 15 tomów. W wolnej Polsce utwory Gombrowicza ukazywały się wielokrotnie drukiem, a na ich temat powstało kilkadziesiąt tomów studiów i niezliczone artykuły. W 2002 r. Wydawnictwo Literackie rozpoczęło druk "Pism zebranych" Gombrowicza w edycji krytycznej pod red. W. Boleckiego, J. Jarzębskiego i Z. Łapińskiego.
Źródło: Wikipedia